|
Հարցազրույցներ |
|
|
30/07/2010 |
«ԵՐԲ ՄԵՆՔ ՓՈՐՁԵՑԻՆՔ ՄԵԶ ՀԱՄԱՐ ԲԱՑԱՀԱՅՏԵԼ ԱՅՍՕՐՎԱ ԹՈՒՐՔԻԱՆ, ԳՏԱՆՔ 100 ՏԱՐԻ ԱՌԱՋՎԱ ԹՈՒՐՔԻԱՆ» |
«Իրատես de facto»-ի հարցերին պատասխանում է ԱԺ փոխնախագահ ՍԱՄՎԵԼ ՆԻԿՈՅԱՆԸ
-Եթե հակիրճ ամփոփենք հայ-թուրքական ոդիսականը, թուրքական կողմը դադար է վերցրել, որը կարող է տևել տարիներ, այդպե՞ս է:
-Ելնելով այսօրվա իրողությունից, դադարը կարող է տարիներ ձգվել: Առանձնապես ափսոսանք չկա: Երբ մենք փորձեցինք մեզ համար բացահայտել այսօրվա Թուրքիան, գտանք 100 տարի առաջվա Թուրքիան: Մենք մտածում էինք, որ հարևաններ ենք, մեր հարևանը հռչակել է եվրաինտեգրման քաղաքականություն, 0 խնդիրներ հարևանների հետ, խոսում է խաղաղությունից, քաղաքակրթությունից... Մենք ուզում էինք այդ պետության հետ հարաբերություններ հաստատել, բայց բացահայտեցինք, որ Թուրքիան այն Թուրքիան չէ դեռ, ինչպիսին ուզում է ներկայանալ ամբողջ աշխարհին: Ես կարծում եմ, որ հայ-թուրքական հարաբերությունների պատմությունը լակմուսի թուղթ էր, որ ամբողջ Եվրոպային ու աշխարհին ցույց տվեց իրական Թուրքիայի պատկերը: Եվրոպան, որն ուզում է եվրոպականացնել Թուրքիան, պիտի զգուշանա հակառակից` թուրքանալուց:
-Ելնելով Եվրոպայում թուրքերի թվից ու բազմանալու անկանգ ընթացքի՞ց:
-Ելնելով թվից և իրենց արժեհամակարգին հավատարմությունից, որը ոչ միայն անխառն է, այլև ագրեսիվ:
-Հայ-թուրքական հարաբերությունների առնչությամբ մենք միշտ քննարկել ենք, թե ինչ կարող է տալ կամ ինչ տվեց Հայաստանին, բայց փոխենք ուղղությունը. չե՞ք կարծում, որ Թուրքիայի քաղաքական վերնախավի, հասարակության համար հայ-թուրքական հարաբերությունների հաստատման փորձը ցնցում եղավ և պատճառ դարձավ հասարակական գիտակցության մեջ որոշակի տեղաշարժի:
-Թուրք հասարակությանը տրվեց այդ թեմայով տեղեկության հասանելիության հնարավորություն: Թուրք հասարակությունը սկսեց քննարկել` ի՞նչ խնդիրներ կան Հայաստանի հետ, ինչո՞ւ, ի՞նչ են ուզում հայերը, ինչո՞ւ են այդքան երկրներ ընդունել ցեղասպանությունը... Թուրքիայում հայ-թուրքական հարաբերությունների, հայոց ցեղասպանության հարցերի քննարկումն ինքնին դրական երևույթ է, փաստացի` թուրք հասարակությունն այսօր տեղյակ չէ իր պատմությանը և լսելով, որ իր պապերը եղեռնագործ են եղել, ապշում է: Առաջին արձագանքն ինքնաբերաբար բացասական է ստացվում... Միաժամանակ մենք տեսանք թուրք հասարակության առաջավոր հատվածի վերաբերմունքը, տեսանք թուրքերի, որոնք ունեն խիզախություն ու կարողանում են ներողություն խնդրել հայերից, բարձրաձայն քննարկում են ցեղասպանության հարցերը և ընդունում են իրենց պապերի գործած ոճիրները: Եղան այդպիսիները, բայց, ցավոք, մեծամասնությունն ագրեսիվ ու բացասական վերաբերմունք ունի դեռ:
-Հայ-ադրբեջանական հարաբերություններում միայն 2010 թ. իրադարձությունները եթե քննարկենք` տարբեր ձևաչափերով հանդիպումներ, հայտարարություններ, պիտի ընդունենք, որ քանակական կուտակումը կարող է արդեն որակական փոփոխություն բերել, այո՞:
-Եթե անցած տարվա դեկտեմբերից սկսած քննարկենք` համանախագահների, համանախագահ երկրների արտգործնախարարների, համանախագահ երկրների նախագահների, ԵԱՀԿ նախարարների կոմիտեի հայտարարություններ, հանդիպումներ Սանկտ Պետերբուրգում, Ալմաթիում... Սրանք շղթայի օղակներ են, որ ամբողջացնում են մադրիդյան սկզբունքներով ղարաբաղյան հարցի կարգավորման միջազգային հանրության վճռականությունը: Բոլոր այս հայտարարություններում հստակ մատնանշվում է, որ ղարաբաղյան հարցը պետք է կարգավորվի Հելսինկյան եզրափակիչ ակտի 3 սկզբունքների կիրառումով` ուժի և սպառնալիքների չկիրառում, ազգերի ինքնորոշման իրավունք և տարածքային ամբողջականություն: Այս դրույթների հիման վրա առաջարկվել են մադրիդյան սկզբունքները, որոնց շրջանակներում են սանկտպետերբուրգյան առաջարկները, որոնք հայկական կողմը համարում է քննարկելի, ադրբեջանական վերաբերմունքը ինքներդ տեսաք: Երբեք էլ պետք չէ համարել, որ դրանք միայն ռուսական կողմի առաջարկներն են, ինչը պնդում է Ադրբեջանը։ Ալմաթիում համանախագահող երկրների արտգործնախարարներն իրենց երախտագիտությունը հայտնեցին Ռուսաստանին` Մինսկի խմբի շրջանակներում ակտիվ դերակատարության համար: Իսկ դա նշանակում է, որ պետերբուրգյան առաջարկությունները համանախագահող երկրների հետ համաձայնեցված էին: Ալմաթիի հանդիպման շեշտադրումներն ավելի հստակ էին, ավելի հասցեական, ընդգծվեց, որ անթույլատրելի է ուժի կիրառումը, ինչը որևէ դրական արդյունքի չի հանգեցնի, որ որևէ երկիր իրավունք չունի այդ երեք սկզբունքներից մեկը վերցնելու և բանակցային ամբողջ գործընթացը այդ սկզբունքի վրա կառուցելու: Միայն երեք սկզբունքների ամբողջության վրա է հնարավոր տարածաշրջանում խաղաղություն հաստատել:
-Կոսովոյի անկախության վերաբերյալ Հաագայի միջազգային դատարանի որոշումը կարո՞ղ է առնչվել Լեռնային Ղարաբաղին: Թեպետ եղավ ԱՄՆ-ի պետդեպարտամենտի հայտարարությունը, թե որոշումը վերաբերում է միայն Կոսովոյին, այնուամենայնիվ, որոշումը քաղաքական ու իրավական այլ հետևանքներ կունենա՞:
-Ես միանշանակ համարում եմ, որ դրական ազդեցություն կունենան բոլոր նախադեպերը, որոնք հիմնված են ազգերի ինքնորոշման իրավունքի իրացման վրա, այդքանով կշատանան ԼՂՀ անկախությունը ճանաչելու հնարավորություններն ու հիմքերը: Դա դրական վեկտոր է և գումարվում է այն ջանքերին, որ Հայաստանն ու ԼՂՀ-ն գործադրում են Ղարաբաղի անկախությունը ճանաչելու հարցում:
-Այնուամենայնիվ, կա real politic հասկացություն. Ռուսաստանը միակողմանի ճանաչեց Աբխազիայի և Օսիայի անկախությունը, բայց ոչ Ղարաբաղի, և հայտարարում է, որ չի ճանաչում Կոսովոյի անկախությունը: ԱՄՆ-ը, ԵՄ-ն և 39 երկիր ճանաչում են Կոսովոյի անկախությունը, բայց ոչ Ղարաբաղի, Աբխազիայի կամ Օսիայի, թեպետ այս խնդիրները, իրենց բոլոր տարբերություններով հանդերձ, մի հարթության մեջ են: Կա միջազգային իրավունք և կա real politic, որի հիմքում շահն է դրված: Արդյո՞ք կարող ենք ձևավորել այնպիսի շահ, որը մղի Լեռնային Ղարաբաղը ճանաչելու որպես անկախ հանրապետություն:
-Թերևս այնքան էլ հարց չհնչեց, որքան վերլուծություն. իրապես մենք մեր մաշկի վրա համոզվեցինք, որ աշխարհն առաջնորդվում է ոչ թե արդարության սկզբունքով, այլ շահով: Երկակի ստանդարտների կիրառումը, ցավոք, տարածված պրակտիկա է: Եվրոպան, ԱՄՆ-ը ճանաչեցին Կոսովոյի անկախությունը, ռազմական օժանդակություն ցուցաբերեցին, օգնեցին, որ պետականություն դառնա: ԼՂՀ ինքնորոշումը իրավական շատ ավելի հիմնավորվածություն ունի, քան Կոսովոյինը, բայց չեն ճանաչում։ Սա նշանակում է, որ զուտ շահն է գործում և քաղաքական նպատակահարմարությունը: Նույնը` Ռուսաստանի պարագայում. ՌԴ-ն հանգիստ դեմ գնաց Վրաստանին, բայց չի գնում Ադրբեջանին: Պատճառները բազմաթիվ են ու հայտնի: Հասկանալով հանդերձ աշխարհի սարք ու կարգը, real politic-ը` պետք է հենվել հենց այդ ռեալության վրա, ոչ թե առաջնորդվել ռոմանտիզմի հասնող արդարության անխոցելիության գաղափարով: Ռեալ իրողություններն ընդունելով` պետք է փորձենք մեր խնդիրները լուծել: Իսկ ուրիշ ճանապարհ կա՞:
-Անդրադառնանք հայ-հայկական հարաբերություններին։ Տարեսկզբից քաղաքական կուսակցությունները սկսեցին նախընտրական արշավ, թեպետ նախագահական ու խորհրդարանական ընտրությունները ոչ 2010-ին են, ոչ 2011-ին, ինչո՞ւ:
-Ես չեմ կարծում, թե կուսակցությունները նախընտրական արշավ են սկսել: Քաղաքական ուժերը հասկանում են, որ աստիճանաբար մոտենում են ընտրություններին և համարժեք գործողություններ են անում, ոչ ավելին: Կուսակցական հանդիպումները, քննարկումները, միջոցառումները, համագումարները սովորական կուսակցական աշխատանք են, ինչը, բնականաբար, ակտիվանալու է 2012-ին ընդառաջ: Նախընտրական ժամանակահատվածին հարիր եռուզեռ ես չեմ նկատում:
-Իշխանական կոալիցիայի կուսակցությունների միջև հարաբերություններն արտաքուստ հավուր պատշաճի են, այնուամենայնիվ, որոշակի հարցերում տարաձայնություններն ակնհայտ են, իսկ նման հարցերը քիչ չեն: Իշխանության ներսում եղած հակասություններն ու պայքարը, կողմերից մեկի նախաձեռնությամբ, հայտնվում են մամուլի էջերում` ապահովում են անկախ լրատվամիջոցների գոյության պատրանքը և լիովին իշխանություն-ընդդիմություն հարաբերություններ են դառնում։ Իհարկե, ստացվում է աբսուրդ, բայց որերորդ տարին այդ աբսուրդը մեր կյանքն է:
-Կենսական չէ Ձեր հարցադրումն այս պահին:
-Այսինքն` վերջապես զինադադա՞ր են կնքել կոալիցիոն կուսակցությունները միմյանց հետ:
-Ես չեմ կարծում, որ այնպիսի պայքար է եղել, որից հետո զինադադար էր կնքվելու: Յուրաքանչյուրը շատ լավ հասկանում է, որ ընդհանուրից եթե որևէ մաս է պոկվում, ընդհանուրը թուլանում է: Հասարակության առաջ ստանձնած պարտավորությունները յուրաքանչյուրին թելադրում են պատասխանատվությամբ վերաբերվել իշխանության մեջ լինելու հանգամանքին:
-Իսկ իշխանություն-ընդդիմություն հարաբերություննե՞րը: ՀԱԿ-ը վերսկսում է ակտիվ քաղաքական պայքարը և հանրահավաքները...
-Եթե ընդդիմությունը ցանկություն ունի ակտիվ քաղաքական գործունեության, դա իր իրավունքն է: Իշխանությունը մեկ խնդիր ունի` որ այդ գործունեությունը տեղավորվի օրենքի շրջանակներում և վերջ:
-Այսինքն` սեպտեմբերի՞ն էլ Ազատության հրապարակը մանկական ու կիսամանկական համերգներին է հատկացվելու:
-Հանրահավաքի համար Երևանում միայն մե՞կ հրապարակ կա: Շատ հրապարակներ կան, թող հանրահավաք հրավիրեն այնտեղ, որտեղ քաղաքապետարանը թույլ է տալիս: Ես նման մտահոգություն բնավ չունեմ: Ես կարող եմ մտահոգվել հանրահավաքներում հնչող մտքերի վերաբերյալ: Ի՞նչ խնդիր է դրված: Եթե խնդիրը պետության կազմաքանդումն է, իհարկե, չեմ կարող ողջունել այդ գործողությունները, եթե նորից պիտի ասվի` ընդդիմությունը պուպուշ է, իշխանությունը` քըխ, դա իրենց քաղաքական ընտրությունն է: Ի վերջո` ամբողջ աշխարհում ընդդիմության դասական գործելակերպն է դա:
-Ամբողջ աշխարհում իշխանությունն ու ընդդիմությունը հերթագայում են միմյանց և որոշակի հարաբերություններ ունեն միմյանց հետ: Մեզ մոտ այդ հարաբերություններն ինքնատիպ են` իշխանությունը ոչ տեսնում է, ոչ լսում է, ոչ ճանաչում է ընդդիմությանն ու չի ընդունում նրա գոյությունը, ընդդիմությունը տեսնում, լսում, ճանաչում է իշխանությանը` հերքելու, մերժելու, սխալները վերհանելու համար: Ինչքա՞ն կարող է շարունակվել այս երկկողմանի անհանդուրժողականությունը, և ո՞րն է դրա իմաստը` երկիրը մեկն է:
-Դա անիմաստ է և ոչ մի կողմին օգուտ չի տալիս: Յուրաքանչյուր փոխհարաբերություն պետք է կառուցվի արժեքային համակարգի հիման վրա։ Ե՛վ իշխանությունը, և՛ ընդդիմությունն ունեն մեկ ընդհանրություն, որի հիման վրա կարող են համագործակցել. դա պետական և ազգային շահն է: Բոլոր երկրներում այն փայլուն գործում է, Հայաստանում` ոչ: Օրինակ, հայ-թուրքական հարաբերությունների հաստատման ընթացքում Թուրքիայում ընդդիմությունը երկար ժամանակ լուռ հետևում էր գործընթացին, բայց հենց զգացվեց, որ դրսից ճնշումներ կան, ընդդիմությունը սկսեց բավականին կոշտ խոսել հայ-թուրքական հարաբերությունների մասին, ինչն իշխանությանը հնարավորություն տվեց արտաքին ճնշումներից խուսանավելու: Սա նշանակում է` պետության համար կարևոր խնդիրների պահին Թուրքիայի իշխանությունն ու ընդդիմությունը համագործակցեցին` պահպանելով հանդերձ միմյանց ներկայացվող պահանջներն ու տարաձայնությունները: Դարերից եկող կայսերապետության, պետականության զգացողությունը թելադրեց իր կամքը: Հայաստանում, ցավոք, դա չկա, և վատ է, որ չկա: Երբ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը հայտարարեց, որ չի խանգարի իշխանություններին հայ-թուրքական հարաբերությունների հարցում, ես վստահ եմ, որ դա պետության կամ ազգի մասին մտածելուց չէր, ուղղակի իշխանությանը հասկացրեց` ընդդիմության գործոնը չփորձեք օգտագործել: Ներքաղաքական, արտաքին, սոցիալական, իրավական, տնտեսական հարցերում ընդդիմությունն իշխանության վրիպումները գտնելու, հասարակությանը ներկայացնելու, քննադատելու համար է` դա նորմալ է, բայց պետք է լինի օրենքի շրջանակներում և ենթարկվի մեկ սկզբունքի` ազգային և պետական շահերի ընդհանրությանը:
-Հուլիսի վերջին օրը կարող ենք արձանագրել, որ քաղաքական հանգիստ ամառ ունեցանք, աշո՞ւնն էլ է հանդարտ լինելու:
-Քաղաքական աշունը, կարծում եմ, լինելու է բավականին հանգիստ, սովորական, աշխատանքային աշուն:
Զրուցեց Անահիտ ԱԴԱՄՅԱՆԸ
|
|
30/07/2010 |
«ՄԵՆՔ ԿՈՐՑՐԵԼ ԵՆՔ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅԱՆ ՈՐՈՇԱԿԻ ՄԱՍԻ ՎՍՏԱՀՈՒԹՅՈՒՆԸ» |
Հուլիսի 22-ին Հաագայի միջազգային դատարանում Կոսովոյի անկախության հռչակման իրավազորությունը ճանաչելու ՄԱԿ-ի վճիռը Հայաստանում թեժ քննարկման հարց է դարձել։ Շատերը ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորումը տեսնում են նաև այս ճանապարհով։ «Հանրապետություն» կուսակցության քաղխորհրդի անդամ ՍՈՒՐԵՆ ՍՈՒՐԵՆՅԱՆՑԻ հետ հենց այս թեմայով սկսեցինք մեր զրույցը։
-Այս որոշումը կարո՞ղ է անդրադառնալ ղարաբաղյան հիմնախնդրի լուծման վրա, պարոն Սուրենյանց։
-Իհարկե, անուղղակի դրական ազդեցություն կունենա։ Կոսովոյի դեպքում Հաագայի միջազգային դատարանը հաստատեց առկա քաղաքական իրողությունը։ Արդեն 69 երկիր ճանաչել էր Կոսովոյի անկախությունը, և դատարանն իրավականորեն հաստատեց դա։ Կոսովոյի շուրջ ձևավորված է միանգամայն այլ քաղաքական ենթատեքստ, քանի որ աշխարհի ազդեցիկ կենտրոնները կոնսենսուսի էին եկել Կոսովոյի անկախությունը ճանաչելու հարցում, մասնավորապես, Միացյալ Նահանգները և, չնչին բացառությամբ, Եվրամիության երկրները։ Դժբախտաբար, Ղարաբաղի հարցում պատկերն այլ է։ Չկա որևէ միջազգային կազմակերպություն, որևէ պետություն, որն այս պահին պատրաստ է ճանաչելու Լեռնային Ղարաբաղի անկախությունը։ Ավելին, թե՛ Միացյալ Նահանգները, թե՛ Եվրամիությունն արդեն շտապել են հայտարարել, որ Կոսովոյի վերաբերյալ վճիռը չի կարող նախադեպ լինել այլ հակամարտությունների կարգավորման համար։ Ցավոք, մեր 10-12 տարվա դիվանագիտությունը ձախողվել է։ Այսօր ունենք խիստ անբարենպաստ իրավաքաղաքական համատեքստ ղարաբաղյան հիմնախնդրի շուրջ։ Այնպես որ, սպասել Հաագայի դատարանի որոշման ուղղակի ազդեցությանը ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացի վրա` պարզապես սխալ կլինի։ Քանի որ կարգավորման փաստաթղթերում կա հանրաքվեի մասին դրույթ, տեսականորեն չի բացառվում, որ տարիներ անց Կոսովոյի նախադեպը կիրառելի լինի Ղարաբաղի պարագայում։ Սրա համար պիտի ունենանք մրցունակ պետություն, որը կարողանա պաշտպանել Ղարաբաղի շահերը։ Պիտի կարողանանք նաև հնարավոր համաձայնագրի կնքումից հետո մինչև հանրաքվեի անցկացումը փոխել ղարաբաղյան հիմնախնդրի շուրջ ձևավորված այսօրվա միջազգային իրավաքաղաքական համատեքստը։
-Այս որոշմանն անմիջապես հաջորդեց Ղարաբաղի իշխանությունների արձագանքը, և ԼՂՀ նախագահ Բակո Սահակյանն իր բացարձակ վստահությունը հայտնեց Հայաստանի իշխանությունների վարած բանակցությունների առնչությամբ։ Ինչպե՞ս եք այս փաստը գնահատում։
-Ղարաբաղի իշխանությունները վաղուց արդեն գործոն չեն։ Երբ Ռոբերտ Քոչարյանը եկավ Հայաստան ու իրենով փոխարինեց ղարաբաղյան իշխանություններին, վերջիններս դադարեցին այլևս գործոն լինելուց։ Ո՛չ Արկադի Ղուկասյանը, ո՛չ Բակո Սահակյանը չձեռնարկեցին որևէ քայլ, որ Արցախի իշխանությունը լուրջ գործոն դառնա։ ՈՒստի նրանց արձագանքն անգամ Հայաստանում հետաքրքրություն չառաջացրեց, էլ ուր մնաց` միջազգային հանրության շրջանում։ Տպավորությունն այնպիսին է, որ Բակո Սահակյանը ողջ ասուլիսում ճգնում էր համոզել, թե վստահում է Սերժ Սարգսյանին։ Այս պարագայում նրա դիրքորոշումների արժեքն էապես նսեմացվում է։ Ոչ մեկը չի ասում, որ նա պետք է անպայման հակառակվի Սերժ Սարգսյանին, բայց նա կրկնեց բոլոր այն թեզերը, որոնք հնչում են Երևանում։ Չեղավ մի ուրույն դիրքորոշում, որը միայն ԼՂՀ-ի իշխանություններին է պատկանում։
-Ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման առնչությամբ այսօր բազմաթիվ քննադատություններ են հնչում ընդդիմության ու նրա առաջնորդի հասցեին։ Արդյո՞ք ՀԱԿ-ի պայքարի փիլիսոփայության մեջ փոփոխություններ են եղել, ու այսուհետ առաջնային են համարվում ոչ թե երկրի ներքին խնդիրները, այլ ղարաբաղյան հակամարտությունը։
-Լևոն Տեր-Պետրոսյանը Հայաստանում միակ պետական և քաղաքական գործիչն է, որը հստակ տվել է Հայաստանի զարգացման բանաձևը, շարադրել է իր պատկերացումները ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման առնչությամբ։ Տեր-Պետրոսյանը ՀՀՇ համագումարում ոչ թե նոր բան չի ասել, պարզապես շատ հանգամանալից կրկին շարադրել է 97-ի «Պատերա՞զմ, թե՞ խաղաղություն» հոդվածում արտահայտած դիրքորոշումը։ Տեր-Պետրոսյանին հակադրվում են, պիտակներ կպցնում, բայց որևէ մեկը, ըստ էության, բովանդակային առումով չի կարողանում հակադրվել նրա առաջ քաշած թեզերին։ Նրա մոտեցումը Ղարաբաղի հարցին միանշանակ ընդունելի և ընկալելի է։ Քանի դեռ չի լուծվել հիմնախնդիրը, չեն կարգավորվել հայ-թուրքական հարաբերությունները, մեր երկիրը չի վերածվել բաց համակարգի, քանի դեռ իր հարևանների հետ չունի բնականոն հարաբերություններ, Հայաստանը չի ունենա իրական անկախություն և զարգացում։ Սա քաղաքագիտական աքսիոմ է, ու զարմանում եմ, որ հակադրվողները սա չեն հասկանում։
-Տեր-Պետրոսյանն առաջարկում է խնդիրը լուծել փոխզիջումներով, նույնն է ասում նաև իշխանությունը։ Ասել է` միևնույն դիրքորոշումն ունեն, ուրեմն ինչի՞ց է դժգոհ ընդդիմության առաջնորդը։
-Ինչո՞ւ եք կարծում, որ բոլոր հարցերում ընդդիմության և իշխանության տեսակետների միջև պիտի արմատական տարբերություններ լինեն։ Կարող են լինել հարցեր, որտեղ կլինեն ընդհանուր դիրքորոշումներ։ Բայց, Ձեզ հիասթափեցնեմ, իշխանությունը Լեռնային Ղարաբաղի հարցում որևէ փիլիսոփայություն չունի։ Սերժ Սարգսյանն ու նրա թիմակիցներն այսօր կարող են դառնալ փոխզիջման կողմնակիցներ, վաղը կարող են դառնալ այլ մոտեցման կրող։ Նրանց դիրքորոշումները փոխվում են կոնյունկտուրայի, պահի, ներքին ու արտաքին գործոնների ազդեցությամբ։ Ի տարբերություն նրանց, Լևոն Տեր-Պետրոսյանն արդեն 13 տարի հնչեցնում է նույն գաղափարները։
-Վերջին երկու տարիներին նրա ելույթների մեջ առաջնահերթությունների փոփոխություն է տեղի ունեցել։ Փաստորեն, ՀԱԿ-ի առաջնորդի մոտեցումնե՞րն էլ կայուն չեն։
-Ընդդիմության պայքարի առաջնայնությունների հարցում Տեր-Պետրոսյանի մոտեցումները, այո, փոխվել են, բայց սա չի նշանակում, որ Ղարաբաղի հարցում առաջ մի բան էր ասում, հիմա` այլ։ Եթե այսօր միջազգային հանրության ուշադրության կենտրոնում Ղարաբաղի հարցն է, Հայաստանի քաղաքական օրակարգում ևս պետք է վերադասավորում լինի։ Տեղի ունեցավ խորքային գործընթաց, խոսքս հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման մասին է, ինչն ակտիվացրեց նաև ԼՂՀ հարցի կարգավորման գործընթացը։ Սա չէր կարող շեշտադրումների փոփոխության չբերել նաև ընդդիմության դիրքորոշումների մեջ։ Ընդդիմության պայքարի առաջնայնությունների փոփոխությունը շատ բնական է, որովհետև եթե պետության համար այսօր կարևորագույն հարցեր են համարվում ղարաբաղյան հիմնախնդիրն ու հայ-թուրքական հարաբերությունները, ընդդիմությունը չի կարող այդ ամենի հանդեպ անտարբեր լինել։ Ավելին, ընդդիմությունն իր վարքագծով ամեն ինչ արեց, որ վերացնի իշխանության հնարավոր պրոբլեմները բանակցային գործընթացում։ Պետության հեռանկարի հարցը շատ ավելի կարևոր է, քան իշխանափոխությունը։
-Տեսակետ կա, թե Լևոն Տեր-Պետրոսյանի վերջին ելույթից հետո հասարակության հիասթափությունը նրանից ավելի մեծացավ, իսկ իշխանության ներկայացուցիչներն էլ պնդեցին, թե Տեր-Պետրոսյանը դրանով ցանկանում է ասել` ինձ հեռացրեք ասպարեզից։ Ձեր մեկնաբանությունը։
-Իշխանությունից այդ տեսակետը հայտնել է Սամվել Նիկոյանը։ Մարդկանց կատեգորիա կա, որոնց շարքին, անկախ իր մարդկային որակներից, դասվում է Նիկոյանը. նրանք կատարում են քաղաքական շոումենի դերակատարություն։ Այս մարդկանց վրա դրված է ինչ-որ գաղափարների շրջանառում, որն իրեն թույլ չի տա իշխանության ավելի լուրջ ներկայացուցիչ։ Համարենք, որ պարոն Նիկոյանն ամառվա տապին իր հերթական կատակն է արել։ Ինչ վերաբերում է հասարակության հիասթափությանը, դրա պատճառը Տեր-Պետրոսյանի ելույթը չէ։ Մարդիկ ուզում են արագ փոփոխություններ, ուզում են ապրել նորմալ երկրում, որտեղ արժեքը մարդն է, ոչ թե փողը։ Քանի որ արագ փոփոխություններ տեղի չունեցան, բնականաբար, պետք է լիներ հիասթափություն։ Այո, այսօր առկա է որոշակի հիասթափություն, մենք կորցրել ենք հասարակության որոշակի մասի վստահությունը։ Սրանում դժբախտություն չեմ տեսնում, պարզապես պետք է հստակեցնենք մեր հետագա անելիքը։ Քաղաքական գործիչն ուժեղ է հենց նրանով, որ ձևավորում է իր անելիքը` տուրք չտալով պոպուլիզմին։ Այդ որակները մեր քաղաքական դաշտում դարձյալ բնորոշ են միայն Տեր-Պետրոսյանին։
-Այսօրվա քայլերով ո՞ւր է գնում ընդդիմությունը` հերթական ընտրությունների՞։
-Չգիտեմ` ՀԱԿ-ի ղեկավարներն այսօր ինչ խնդիրներ են առաջադրում, բայց արտահերթ ընտրությունների անցկացման հնարավորությունը շատ փոքր է։ Եթե չլինեն ֆորսմաժորային իրավիճակներ, մենք գործ ենք ունենալու հերթական խորհրդարանական և նախագահական ընտրությունների հետ։ Իսկ ֆորսմաժորային իրավիճակներ կարող են լինել միայն Ղարաբաղի հետ կապված։ Այս պահին, թեև կուզեի արտահերթ ընտրություններ լինեին, բայց դրանց հնարավորությունը չափազանց փոքր է։
Զրուցեց Ռուզան ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԸ
|
|
30/07/2010 |
«ԱՄԵՆ ԻՆՉ ՈՒՆԻ ՎԵՐՋ, ԵՎ ԱՅԴ ՎԵՐՋԸ ՆԱԵՎ ՆՈՐ ՍԿԻԶԲ Է» |
ԱՄԱՌԱՅԻՆ ԲԼԻՑՆԵՐ
«ԵՐԲ ԼԱԼՎԱՐԻ ՎՐԱ ՄԱՌԱԽՈՒՂ Է ԻՋՆՈՒՄ, ՀՐԱ՜ՇՔ Է»
ԱՐՄԵՆ ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ («Ժառանգություն»)
-Պարոն Մարտիրոսյան, ո՞ւր եք գնալու հանգստանալու:
-Երևի մի տասն օրով Ռուսաստան գնանք:
-Դուք ռուսոֆի՞լ եք, պարոն Մարտիրոսյան:
-Ոչ, «հայոֆիլ» եմ:
-Բա ինչո՞ւ եք գնում Ռուսաստանում հանգստանալու. չի կարելի, չէ՞. չի կարելի գնալ ո՛չ Ռուսաստան, ո՛չ Անթալիա, ո՛չ Վրաստան և ո՛չ էլ Ամերիկա։ Չե՞ն ասել Ձեզ:
-Հակառակի պես, Ռուսաստանից հետո էլ Ամերիկա եմ գնալու. Անթալիա չեմ գնացել, դժվար էլ երբևէ գնամ, Ռուսաստանում կնոջս բարեկամը՝ մորաքույրն է ապրում, հրավիրել է, գնում ենք իրենց տեսնելու, իսկ Միացյալ Նահանգներ ծրագրով եմ գնալու:
-Ո՞Ւմ «ծրագրով»:
-Միացյալ Նահանգների:
-Արդե՞ն... Եվ...
-Եվ լա՜վ կլինի:
-Մոտավորապես ո՞ր «վեկտորում» կտեսնենք Ձեր «լավը»:
-Օրենսդրական աշխատանքի. մոտ քսան օր կմնամ Նահանգներում:
-Կարո՞ղ է այդ ընթացքում «վերբովկա» արվեք:
-Չեմ կարծում:
-«Արդե՞ն»:
-Ոնց կհամարեք, Ձեր ստեղծագործական երևակայությանն եմ թողնում, մանավանդ որ այն խիստ անսպառ է, համ էլ, քանի որ նման լուրերը՝ տարբեր կլանների պատկանելություն և այլն, և այլն (որոնցից մեկն էլ Դուք եք տիրաժավորում), շատ են, ևս մեկ անգամ հարկ չեմ համարում դրանց անդրադառնալ:
-Չեք հիշեցնի՞՝ ես ո՛ր կլանն էի նշում Ձեզ համար:
-Ի՞նչ էական է՝ մի հատ ավել-մի հատ պակաս:
-«Չը՛ խանգարա»:
-Իհարկե:
-Իսկ Ձեր ամենաերազած հանգիստը որտե՞ղ է եղել միշտ:
-Լոռվա՝ մայրական գյուղի Լալվար սարում, այն իսկապես իմ երազանքի հանգստավայրն է:
-«Լինեի՜ չոբան սարերում հեռու, գայիր անցնեիր վրանիս մոտո՞վ»:
-Չէ-չէ-չէ, նախ` վրան չէ այնտեղ, «դափ» է, բայց մեկ է՝ իմ ամենասիրած հանգստի տեղն է, մանավանդ երբ Լալվարի վրա մառախուղ է իջնում, շուրջը տարածվում է սարերի ու ծաղիկների հոտը, հրաշք է…
-Քամին անդալուզիաներից բերում է սիրած աղջկա բույրը... Հետո՞:
-Հետո` ոչ մի բան, Ռուսաստանում կնոջս մորաքույրն է ապրում, արդեն ասացի, գնալու ենք այնտեղ, չնայած չեմ կարծում, որ այնտեղ հանգստանամ, որովհետև երկու փոքրիկ աղջիկներիս հետներս տանում ենք, դժվար թողնեն հանգստանամ:
-Ամերիկա էլ ե՞ք տանելու փոքրիկներին:
-Բնականաբար՝ ոչ, դա բացառապես աշխատանքային այց է՝ օրենսդրական փորձի փոխանակության շրջանակներում, այնպես որ, այնտեղ էլ կարծես թե հանգստանալու ռեժիմ նախատեսված չէ:
-«Անդադար մայրիկն» եք, է՛լի:
-Չէ, հայրիկը: Իսկ եթե կուզեք ասեմ, թե իմ ամենասիրած հանգիստը Հայաստանից դուրս որ երկրում է, ապա դա Ավստրիան է:
-Հա՜, էլի. վերջերս թերթերում գրել էին՝ «Ժառանգությունում» խիստ բազմապրոֆիլ են՝ յոթ-ութ երկրների հետ կապված:
-«Այո-այո»:
-Ոչ մի «այո», կոնկրետ` այդ ի՞նչ սեր է Ավստրիայի հանդեպ և երբվանի՞ց:
-Չգիտեմ: Երևի լուրջ ընդհանրություններ եմ տեսնում նրանց և մեր միջև:
-Արտաքի՞ն:
-Ոչ: Երկու ժողովուրդներս էլ լեռնցի ենք՝ մեծ հարգող-սիրող:
-Ասիք՝ հիշեցի. հիմա Դուք ապարանցիների՞ նկատմամբ սեր ունեք, թե՞ լոռեցիների:
-Ես ընդհանրապես առաջին հերթին հայերի նկատմամբ սեր ունեմ, երկրորդ հերթին, որպես անձ, հարգում եմ բոլոր այն ժողովուրդներին, որոնք ստեղծող ու ստեղծագործ են, ունեն լուրջ մշակույթ և քաղաքակրթությանը տալիս են, ոչ թե վերցնում:
-«Մալադե՛ց»:
«ՀՈԳՆԱԾ ՄԱՐԴԸ ԲԱՆԻ ՊԵՏՔ ՉԻ»
ԳԱԼՈՒՍՏ ՍԱՀԱԿՅԱՆ (ՀՀԿ)
-Գրիգորիչն այս ամառ ո՞ւր է գնալու հանգստանալու:
-Այնտեղ, որտեղ գնում եմ ամեն տարի՝ ոչ մի տեղ. Ազգային ժողով և տուն:
-Բա մեղք չե՞ք, Գրիգորիչ, էդքան աշխատում եք, էդքան խոսում եք, էդքան հարվածվում եք՝ դրսից-ներսից, աջից-ձախից, վերևից-ներքևից:
-Հանգստանալ կարող ես և քո տանը. հարցը ճիշտ տվեք՝ օդափոխության չե՞մ գնալու:
-Բացի օդափոխությունը, միջավայրի փոփոխություն էլ է պետք, Գրիգորիչ, նոր տպավորություններ, նոր մարդիկ, նոր մտքեր, իդեաներ, իդեալներ և, վերջապես, սևաչ պարսկուհինե՜ր:
-Տեսակի խնդիր է, ամեն մարդ կարող է ինքն իր համար որոշել. ես հանգստանում եմ իմ միջավայրում:
-Ո՞րն է Ձեր «միջավայրը»:
-Նրանց միջավայրը, ում ամեն օր տեսնում եմ, ում հետ շփվում եմ, ում հետ աշխատում եմ:
-Բա չեք հոգնե՞լ նրանցից, զահլահան չեք եղե՞լ։ Չէ, գրագետ ձևակերպեմ. Դուք հոգնած չե՞ք բազմաչարչար Ձեր աշխատանքի արդյունքում:
-Հոգնած մարդը բանի պետք չի:
-Բա որ հոգնած չեք, ինչո՞ւ եք ձեր միջավայրում հանգստանում:
-Էդպիսի՜ն եմ ես:
-Իսկ երազած հանգստի ձև ունե՞ք. գնայիք, մեծ աշխարհները տեսնեիք՝ բուրգերը, անապատը, ֆիեստան Պամպլոնայի, վազող ցլերը… էն Մուրացանն էլ էնտեղ` խուրջինը գցել ուսերին, հայ-հայ ֆռֆռում էր եվրոպաներում:
-Անցնող տարիներին ավելի շատ այդ հնարավորությունն եմ ունեցել, բայց շա՜տ քիչ` երբեմն-երբեմն եմ օգտվել դրանից:
-Տվեք Ձեր «հնարավորությունն» այլոց:
-Ի՞նչ «այլոց»:
-Որ «այլք» գնան եվրոպաները տեսնեն, շրջեն՝ խուրջինով կամ առանց, աշխարհ տեսնեն, զարգանան, կրթվեն:
-Ովքեր ցանկանում են, գնում են՝ տեսնում, ես տարված չեմ եվրոպաներով:
-Դե, գոնե գնացեք Ջերմուկ կամ գոնե Տաթև՝ աշխարհի ամենաերկար ճոպանուղին է բացվելու այնտեղ, մի քիչ կհանգստանաք, կմերձենաք մեր հոգևոր արժեքներին:
-Չէ, դրանք անընդհատ պրոցեսներ են, հատկապես Հայաստանում տարբեր տեղերում լինելը:
-Դե որ ասո՜ւմ եք: Հա, ի դեպ, էդ որ ասում եք՝ «իմ միջավայրում հանգստանում եմ», ի՞նչ եք անում՝ նստում եք ու հանգստանո՞ւմ, թե՞ պատուհանից դուրս եք նայում ու հանգստանում։ Այլ կերպ ասած` հանգստի ի՞նչ գործիքներ եք կիրառում:
-Հանգստանում եմ այնպես, ինչպես նորմալ մարդն է հանգստանում, անում եմ այն, ինչ նորմալ մարդն է անում:
-Եվ այդ բոլորն անում եք «հանուն հայրենիքի՞»:
-Բարձր խոսակցություններ են. որևէ հայրենասեր դեռ երբեք իրեն հայրենասեր չի համարել:
-Պարզ է: Իսկ ընթերցո՞ւմ եք հանգստի այդ օրերին:
-Լիքը-լիքը, շատ, ամեն օր՝ առավոտից մինչև իրիկուն, մանավանդ ինչ այսօր հրատարակվում է՝ լավը լինի, վատը, կարդում ու կարդում եմ:
-Ամենից շատ ի՞նչ եք սիրում կարդալ:
-Տերյան՝ աղոթագիրք որպես:
-«Լինեի՜ չոբան սարերում հեռու, գայի՜ր անցնեիր վրանիս մոտով»:
-Ո՜չ, չէ՛. «Ես սիրում եմ մթնշաղը նրբակերտ, երբ ամեն ինչ երազում է հոգու հետ». էս վերջին տողն է, որ պահում-պահպանում եմ հոգուս մեջ:
-Միայն Տերյա՞ն եք սիրում:
-Չէ, ամեն ինչ, բայց Տերյան՝ հատկապես: Կարդում եմ անվերջ. ովքեր չեն կարդում, նրանք հանգում են, հալվում են:
-Իսկ արձա՞կ:
-Իհարկե, կարդում եմ՝ հիմնականում նոր սերնդի:
-Վախենո՞ւմ եք ծերանալուց:
-Չէ, մասնագիտությունիցս է գալիս. նախ` դպրոցում էի կարդում, համալսարանում, հիմա էլ՝ էս տարիներին։ Այսինքն, որոնում եմ ամենալավ գիրքը ու դեռևս չեմ գտել:
-Եկեք բաշխեմ Ձեզ էդ գրքի անունը:
-Խնդրեմ:
-Կարդացեք Գրքերի գիրքը, Գրիգորիչ, Աստվածաշունչը, իսկ քանի որ հիմա ամառ է, կարդացեք առավել ևս «Երգ երգոց» գլուխը. Սուլամիթան Ձեզ լիքը կմխիթարի:
-Մաքիավելի եմ, ի միջի այլոց, հիմա ուսումնասիրում:
-Մի՜, մի՜ արեք էդ բանը, Գրիգորիչ, մի՛ արեք: Քոչարյանն էլ էր Մաքիավելի կարդում, տեսա՞ք ինչ եղավ:
-Ի՞նչ եղավ:
-«Հասավ» Հաագա:
-Ոչ մի Հաագա էլ չկա: Իմ կարդացած գրքերը բերել են այն համոզման, որ մեր պատմության ամենավատագույն օրինակները նրանք են, երբ մենք անվերջ ձգտել ենք տիրասպանության: Ինձ թվում է՝ մենք պետք է հարգենք մեր ամեն ինչը:
-Գրիգո՜րիչ…
-Այո՞:
-Գրիգորիչ, այն, ինչ մի անգամ արդեն սպանվել է, այլևս չես կարող սպանել:
-Ոչինչ չի սպանվում։ Ամեն ինչ ունի վերջ, և այդ վերջը նաև նոր սկիզբ է:
«ԼՐԻՎ ՀՈՐՆ Է ՔԱՇԵԼ, ՀԵ՛ՆՑ ՍԻՐԱՀԱՐՎԵԼՈՎ ՊԻՏԻ ԱՄՈՒՍՆԱՆԱ»
ՀՐԱՅՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ (ՀՅԴ)
-Պարոն Կարապետյան, որտե՞ղ եք հանգստանալու:
-Երևանում:
-Թվաց՝ «գնալու եք Զանգեզուր՝ լեռների գրկում, սիրուն աղջիկների հետ քեֆ եք անելու»: Գնացեք Զանգեզուր, պարոն Կարապետյան, Երևանում շատ շոգ է:
-Չէ, չեմ կարող, գործեր ունեմ:
-Ի՞նչ գործ:
-Դե, կարող է՝ տղայիս ամուսնացնեմ։ Սիրահարված է։
-Սուրբ գործ է: Սիրահարվա՜ծ է. «Լինեի չոբան սարերում հեռու, գայիր անցնեիր վրանիս մոտով»։ Կիսո՞ւմ եք իր զգացմունքները:
-Լրի՜վ։ Լրիվ հորն է քաշել, հե՛նց սիրահարվելով պիտի ամուսնանա:
-Վա՜ու: Ի՞նչ ժամկետներ է նախատեսում այդ պրոցեսը Ձեզանում:
-Մինչև օգոստոս:
-Դե, չէ՛, ես սիրահարվելը նկատի ունեմ:
-Երկա՜ր, շա՜տ, մի՜շտ... Հո՜րն է քաշել:
-Մի խոսքով, «հարսանիք տինք անիլ, պար տինք գալ»:
-Չէ, մտերիմներով-հարազատներով փոքրիկ նշելու ենք:
-Բա դաշնակցական ընկերնե՞րը. մի գա՜ն, մի լավ խմե՜ն, մի քե՜ֆ անեն, օ՜դ կրակեն:
-Ամենամոտ ընկերներս կգան:
-Է՜, պարոն Կարապետյան, Դուք շատ սուրբ գործի եք, ես էլ մի «ուրիշ» հարց էի ուզում տալ Ձեզ։ Տա՞մ, թե՞ չտամ:
-Նայած:
-Չէ՜, հակադաշնակցորեն չար-թունավոր չէ, բայց վախենալու է:
-Տուր:
-Էս վերջերս անընդհատ Ձեզ եմ հիշում:
-Էդ լավ ա:
-Չէ, սիրահարված չե՜մ...
-Երկու դեպքում են մարդուն հիշում. մեկը՝ շատ համակրանք տածելուց, մյուսը՝ հակառակը. հուսով եմ՝ իմն առաջինն է:
-Չէ, «դեպքը» հետևյալն է` էն օձերի հետ կապված, հիշո՞ւմ եք:
-Պարտիզակի՞. բա չե՞մ հիշում: Էն, որ Վազգեն Սարգսյանն էր վարչապետ, որ սելեկտորային խորհրդակցությանը հարցրեց` Հրայր, էդ Պարտիզակի օձե՞րն ինչ եղան, ասի` պարոն վարչապետ, գազանանոցից մասնագետներ ենք բերել, էդ գյուղում ման են եկել, երկու օձ են գտել…
-Ի՜նչ անտաղանդ եք պատմում, Հրա՛յր։ Հիմա լսեք։ Նստած ենք կառավարության մեծ դահլիճում` սելեկտորային խորհրդակցության, երբ Վազգենին, որպես մարզպետ, համեստ ձայնով ասացիք՝ կենդանաբանական այգուց մասնագետներ ենք բերել (հիշո՞ւմ եք՝ խոսվում էր տասնյակներով օձերի, տուն մտնող օձերի, մարդկանց հետ ապրող օձերի մասին), էդ պահին խորհրդակցության մասնակիցների շարքերով ֆսսոց անցավ, շշունջ էլի, բայց որ Դուք չասացի՜ք` «երկու օձ», Վազգենը բազկաթոռի վրա հետ գնաց ու պայթեց. սկսեց քահ-քահ ծիծաղել ու թե` ա՜յ Հրայր, որ հիմա կառավարությունում լավ ման գամ, մի հինգ-վեց օձ մենակ ես կգտնեմ, էդ ո՞նց եք «կարացել երկու օձ բռնել»: Ի՞նչ արիք էդ օձերին:
-Ես չարեցի: Ծառայության ներկայացուցիչները ոչնչացրին:
-Բա ինչո՞ւ հիմա չեն կարողանում ոչնչացնել:
-Ես չգիտեմ: Դե, հիմա օձն էլ կենդանի է, էլի՛, ապրելու իրավունք ունի:
-Հասկացանք, էն ժամանակ Դուք նրանց այդ իրավունքը տվել էիք, որ ընդամենը երկուսն էին բռնվել:
-Ամեն մեկն էլ Աստծու ստեղծածն է:
Համուհոտը` Կարմեն ԴԱՎԹՅԱՆԻ
|
|
23/07/2010 |
«ԺՈՂՈՎՈՒՐԴՆ ԱՅԼԵՎՍ ԺԱՄԱՆԱԿ ՉՈՒՆԻ ՍՊԱՍԵԼՈՒ ՀԵՐԹԱԿԱՆ ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՆ» |
Բլից-հարցազրույց «Հանրապետություն» կուսակցության նախագահ ԱՐԱՄ ԶԱՎԵՆԻ ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ հետ
-ՀՀՇ-ի համագումարում Ձեր խոսքից կարելի էր ենթադրել, որ այդ կուսակցությունը զերծ է սխալներից։ Իսկապե՞ս այդպես եք կարծում։
-Ես կարող եմ խոսել «Հանրապետություն» կուսակցության թերություններից մեր համագումարի ժամանակ, բայց, երբ հրավիրված եմ ՀՀՇ-ի համագումարին` կա՛մ ընդունում եմ հրավերն ու ողջյունի խոսք ասում, կա՛մ չեմ ընդունում։ Իմ խորին համոզմամբ` ՀՀՇ-ի քաղխորհրդի կազմում ընդգրկված մարդիկ, որոնք Հայաստանի երրորդ Հանրապետության կայացման գործում լուրջ ազդեցություն են ունեցել, ունեն կամք, ուժ իրենց անցած ուղին վերագնահատելու համար։ Պիտի տեսնեն թերությունները, բացթողումները, սխալները, որպեսզի առաջիկայում դրանցից զերծ լինեն։ ՀՀՇ-ի թերությունների ու սխալների մասին այս իշխանությունն այնքան է խոսել, նույնիսկ հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորումից շատ, որ բոլորին զզվեցրել է։
-Կադրային քաղաքականության մեջ ՀՀՇ-ի վերնախավը ժամանակին լուրջ սխալներ թույլ չտվե՞ց։
-Աշխարհում չսխալվող մեկ մարդ է եղել, որին խաչեցին։ Մնացած բոլորը սխալական են։
-Հնարավո՞ր է, որ կոնգրեսի սյունը հանդիսացող ՀՀՇ-ն (և ոչ միայն ՀՀՇ-ն) առանձին մասնակցի հաջորդ ընտրություններին։
-Կոնգրեսում թիվ մեկ կուսակցություն գոյություն չունի։ Կան հիմնասյունային կուսակցություններ, որոնցից մեկը ՀՀՇ-ն է։ Ինչ վերաբերում է հաջորդ ընտրություններին, պիտի հստակեցնել` ո՞ր ընտրություններին։
-Խորհրդարանական։
-Արտահե՞րթ, թե՞ հերթական։
-Փաստորեն, կոնգրեսի քայլերը տանում են հերթականին։
-Ինքս ամեն ինչ անում եմ, որպեսզի Հայաստանում տեղի ունենան արտահերթ ընտրություններ։ Կարծում եմ` ժողովուրդն այլևս ժամանակ չունի սպասելու հերթական ընտրություններին, առավել ևս, որ խորհրդարանական ընտրություններից հասարակությունը ոչ մի սպասելիք չի կարող ունենալ, որովհետև համարում է, որ դա անհատի, կուսակցության, սեփական շահը սպասարկող ընտրություն է։ Ժողովուրդը մի ընտրությունից ունի սպասելիք` նախագահականից, որովհետև այդ ընտրությամբ է հնարավոր կյանքը փոխել։ Այնպես որ, կողմնակից եմ արտահերթ նախագահական ընտրությունների անցկացմանը, և իմ ջանքը, եռանդը չեմ խնայի դա իրագործելու համար։ Կարող եք ասել, որ անընդհատ այս մասին եմ խոսում, սակայն անընդհատ ասելու եմ ու անելու եմ ամեն ինչ, ինչի հնարավորությունն ունեմ։ Թևերս ծալած չեմ նստի ու ծափ տա, կամ սրա-նրա թևի տակ չեմ մտնի բարեկեցությունս ապահովելու համար։
-Ասել է, եթե արտահերթ նախագահական ընտրություններ լինեն, այս անգա՞մ էլ կոնգրեսը նույն կազմով, նույն լիդերով կգնա այդ ընտրությանը։
-Կարծում եմ` այո։ Բայց կգա ժամանակը, հարցը կքննարկվի։ Անհատը, ում մենք նախընտրել ենք, առաջին հերթին ինքը պետք է իր համաձայնությունը տա։
-Խոսքը Լևոն Տեր-Պետրոսյանի մասի՞ն է։
-Այո։ Կարծում եմ` ՀԱԿ-ը նոր ընտրությանը կմասնակցի Լևոն Տեր-Պետրոսյանի թեկնածությամբ։ Իհարկե, եթե Տեր-Պետրոսյանն այս անգամ էլ իր համաձայնությունը տա։ Համենայն դեպս, ես կգնամ նրան համոզելու, որ դարձյալ իր թեկնածությունն առաջադրի։
-Չե՞ք կարծում, որ նախորդ ընտրության համեմատ այս անգամ հասարակության վստահությունն ընդդիմության միասնական առաջնորդի հանդեպ նվազել է։
-Արտահերթ ընտրությունները հասարակությանը ոչ միայն վստահություն, այլև ոգևորություն կբերեն։ Դա լինելու է բացարձակ այլ իրավիճակ։ Արտահերթ ընտրություններն ապահովելու են այդ ընտրությունների արդարությունը, թափանցիկությունը, իսկ երկրում ազնիվ, մաքուր, փոխադարձ վստահության մթնոլորտ է ստեղծվելու առնվազն մեկից երեք տարիների համար, կախված այդ ժամանակ իշխանության եկած ուժերից։
-Նախագահի արտահերթ ընտրության համար կա՞ այն նախադրյալը, որը Ձեր ցանկությունը կյանքի կկոչի։
-Իհարկե, շատ նախադրյալներ կան։
-Մշտապես այդ նախադրյալները կան, սակայն ոչ մի կերպ արտահերթ ընտրությունների անցկացմանը նպաստող իրավիճակ չի ստեղծվում։
-2008-ի նախագահական ընտրություններից հետո այս երկրում ոչ մի բան դեպի լավը չի փոխվել։ Սա արտահերթ ընտրություններ անցկացնելու հիմնական նախադրյալն է։
-Եթե այդքան վատ է վիճակը, ինչո՞ւ են ուշանում արտահերթ ընտրությունները։
-Քաղաքականության մեջ «արագն» ու «ուշը» հարաբերական են, որոնք կախված են քաղաքական գործիչներից ու անհատներից, ինչպես նաև Աստծո կամքից։ Պետք է ամեն բան ճիշտ ժամանակին լինի, որ ժողովուրդը չկանգնի մարտահրավերների առաջ։ Կարծում եմ` ընտրությունները կլինեն ճիշտ ժամանակին` ճիշտ մարդկանցով։
Ճեպազրույցը` Ռուզան ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
|
|
20/07/2010 |
«ԹՈՒՅԼԵՐՆ ՈՒ ՎԱԽԿՈՏՆԵՐՆ ԵՆ ՍՈՎՈՐԱԲԱՐ ԴԱԺԱՆ ԼԻՆՈՒՄ» |
«Իրատես de facto»-ն շարունակում է «Քաղաքականությունից դուրս» հարցազրույցների շարքը: Պաշտպանությունը երկրի համար, թերևս, ամենակենսական ոլորտն է, որով էլ պայմանավորված է շարքային քաղաքացու անվտանգությունը: Պաշտպանության ոլորտի թիվ մեկ պատասխանատուն` նախարար ՍԵՅՐԱՆ ՕՀԱՆՅԱՆԸ, ինչպիսի՞ն է առանց քաղաքականության: Նախարարի զբաղվածության պատճառով մեր զրույցը հակիրճ է:
-Ձեզ համար ի՞նչ է պաշտպանվածության զգացումը:
-Պաշտպանվածությունը կարելի է բաժանել մի քանի պայմանական խմբերի: Ներքին պաշտպանվածություն. դա իրավական պետության գոյությունը, օրենքի գերակայությունն է, ինչը հնարավորություն է ընձեռում մարդուն սեփական երկրում ապրելու արժանապատիվ` վստահություն ունենալով իր ներկայի և ապագայի նկատմամբ: Պաշտպանվածությունն արտաքին դաշտում, կարծում եմ, հասկանալի է. դա երկրի լիակատար անխոցելիությունն է ցանկացած թշնամու ոտնձգությունից: Թեև ես առանձնացրի պաշտպանվածության այս երկու տեսակները, սակայն ցանկանում եմ նշել, որ դրանք սերտորեն շաղկապված են և փոխլրացնում են միմյանց: Միայն պետությունից պաշտպանված լինելու զգացողությունն է հնարավորություն տալիս մարդուն լիարժեք ապրելու և արարելու:
- Ո՞ր կարգավիճակում եք Ձեզ առավել հանգիստ զգում` նախարարի՞, թե՞ քաղաքացու:
-Ընդհանրապես, պետական ցանկացած պաշտոն զբաղեցնելն արդեն մեծ պատասխանատվություն է ենթադրում: Իսկ երկրի պաշտպանության նախարարի գերխնդիրն է ապահովել երկրի անվտանգությունն արտաքին թշնամուց: Հավատացնում եմ, որ շատ մեծ պատասխանատվություն է: Եվ քանի դեռ մեր սահմաններում հնչում են կրակոցներ, հակառակորդը գնդակոծում է մեր դիրքերը, քանի դեռ թշնամու զենքն ուղղված է հայ զինվորի դեմ, պաշտպանության ոչ մի նախարար չի կարող հանգիստ լինել: Իսկ որպես քաղաքացի հանգիստ կլինեմ այն ժամանակ, երբ մեր երկրի պաշտպանության բոլոր խնդիրները լուծված կլինեն:
-Պաշտոնյայի համար ինչքանո՞վ է կարևորվում հասարակության կողմից ընդունելի լինելը:
-Դա շատ կարևոր է, գուցե պաշտոնյայի համար ամենակարևոր խնդիրներից է, ինչը հնարավորություն է տալիս նրան զգալ, որ կատարած աշխատանքը տվել է իր արդյունքները, և գնահատվում է հասարակության կողմից: Միաժամանակ, հասարակական գնահատականը մեծացնում է պաշտոնյայի պատասխանատվությունը: Կարծում եմ` որքան բարձր է հասարակական ակտիվությունը, որքան կայացած են հասարակական ինստիտուտները, այնքան ավելի ուժեղ է տվյալ պետությունը:
-«Իմաստունը նա է, ով դաժան է պատեհ ժամի և խոհեմ է հարմար պահի»,- ասում է Լոպե դե Վեգայի հերոսը: Ձեր պատկերացմամբ` պետության ղեկավարը պե՞տք է առաջնորդվի այս սկզբունքով:
-Խոհեմությունը ոչ միայն պետության, այլև ցանկացած ղեկավարի ամենակարևոր հատկանիշը պետք է լինի: Եթե անհատը կարող է լինել զգացմունքային, դիմել ծայրահեղությունների, ապա ղեկավարը չի կարող իրեն նման «շռայլություն» թույլ տալ: Անհատը պատասխանատու է իր որոշումների և արարքների համար, իսկ պետության ղեկավարը կրում է ողջ երկրի պատասխանատվությունը: Մարդկության պատմությանը հայտնի են դեպքեր, երբ պետության ղեկավարի անխոհեմությունը ճակատագրական է եղել ողջ ժողովրդի համար: Ինչ վերաբերում է դաժանությանը, ապա կասեմ, որ այն չեմ ընդունում: Դաժանությունը բացասական երևույթ է և իմաստության նշան չի կարող լինել: Ընդհակառակը` թույլերն ու վախկոտներն են սովորաբար դաժան լինում: Կարծում եմ` այստեղ որոշակի թյուրըմբռնում կա. մարդիկ հաճախ խստությունը, կամային հատկանիշները և պահանջկոտությունը համարում են դաժանություն: Այդպես չէ: Մասնակցելով արցախյան պատերազմին, այնուհետև երկար տարիներ զբաղեցնելով զինվորական պաշտոններ, երբեք դաժան չեմ եղել իմ ենթակաների, նույնիսկ թշնամու նկատմամբ: Մեր հաղթանակը արցախյան պատերազմում պայմանավորված էր հայրենիքի նկատմամբ անհուն սիրով, ուժով և վճռականությամբ, բայց ոչ երբեք` դաժանությամբ:
-Զգացմունքայնությունը պաշտոնյային, առավել ևս` պաշտպանության նախարարին, օգնո՞ւմ է, թե՞ խանգարում:
-Պաշտպանության նախարարը կարող է զգացմունքային լինել, սակայն մարդուն բնորոշ այս հատկանիշը ոչ մի կերպ չպետք է ազդի որոշումներ ընդունելու, հրամաններ արձակելու վրա: Բանակը բարդ կառույց է և ունի հոգեբանական բազմաթիվ առանձնահատկություններ: Ռազմական գործողությունների ժամանակ հոգեբանական ճնշումը թե՛ նախարարի, թե՛ զինվորականների վրա ավելի է մեծանում, սակայն նման բարդ պայմաններում զգացմունքային որոշումները կարող են վնասել ընդհանուր գործին: Անկախ զբաղեցրած պաշտոնից, պաշտոնյան պարտավոր է լինել զուսպ, հավասարա-կշռված և սառնասիրտ: Երբեք չի կարելի թույլ տալ, որ զգացմունքները գերակայեն սթափ մտածողությանը:
Զրույցը` Ռուզան ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
|
|
|
էջ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 |
